ایران٬ دوست ۴۰ میلیارد دلاری هند
بهادر اکمار
ترجمه: بابک پاکزاد
سرمایه- بابک پاکزاد: مقالهی حاضر که به قلم بهادر اکمار در آسیا تایمز منتشر شد روابط کشور ایران٬ هند و چین در بخش انرژی و دلایل و منافع هر یک را مورد بررسی قرار داده است.
روز جمعه٬ هنگامی که دهلی نو از معاملهای چند میلیارد دلاری با ایران و روسیه سخن گفت و معاملهای که برای امنیت بلندمدت انرژی هند از اهمیت به سزایی برخوردار است و همچنین٬ در همان هفته کنفرانسی پیرامون همکاریهای منطقهای میان کشورهای تولید کننده و مصرف کنندهی نفت برگزار کرد٬ گامی بلند در دیپلماسی نفتی هند برداشته شد.
در معاملهای ۴۰ میلیارد دلاری با شرکت ملی نفت ایران (NIOC)٬ هند متعهد شد ضمن توسعهی دو حوزهی نفتی و یک حوزهی گاز٬ طی یک دورهی ۲۵ ساله گاز طبیعی از ایران وارد کند. ایران با قیمت نفت خام دریای برنت به هند گاز طبیعی مایع میفروشد. براساس این توافقنامه٬ هند ۲/۱ دلار به اضافهی ۰۵۶/۰ میانگین نفت خام برنت تا سقف ۳۱ دلار به ازای هر بشکه به ایران پرداخت خواهد کرد. ایران سالانه به هند پنج میلیون تن LNG(گاز مایع طبیعی) ارسال خواهد کرد که پیشبینی میشود این مقدار تا ۵/۷ میلیون تن نیز افزایش پیدا میکند.
به مثابه بخشی از معامله٬ شرکت ONGC Videsh Ltd سهمی ۲۰ درصدی در توسعهی میدان نفتی یادآوران را به خود اختصاص داده است. این کمپانی هندی همچنین حق ۱۰۰ درصدی در حوزهی نفتی جفیر که ظرفیت آن ۳۰۰ هزار بشکه در روز است را از آن خود کرده است.
داشتن سهم در یادآوران معادل ۶۰ هزار بشکه نفت در روز برای هند است. کمپانی دولتی نفتی چین٬ سینوپک نیز در حوزهی نفتی یادآوران مشغول است٬ با معاملهی امضا شده در دهلی٬ هند اکنون سهمی ۲۰ درصدی در یادآوران خواهد داشت٬ ایران سهمی ۳۰ درصدی و چین به تنهایی سهمی ۵۰ درصدی در ماه مارچ٬ پکن و تهران معاملهای به ارزش ۱۰۰ میلیارد دلار به امضا رساندند که «معاملهی قرن» نامیده شد. این توافقنامه با توافقنامهای دیگر به ارزش ۵۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار که طرفین در حال مذاکره پیرامون آن هستند٬ جمع کل مبلغ قراردادها را به حدود ۲۰۰ میلیارد دلار میرساند. معاملهی گاز صادرات سالانهی ۱۰ میلیون تن LNG ایران به مدت ۲۵ سال را در برمیگیرد و همچنین مشارکت کمپانی نفتی دولتی چین در پروژههای اکتشاف و حفاری٬ صنایع گاز و پتروشیمی٬ احداث خط لوله٬ ارائهی خدمات و موارد مشابه را شامل میشود.
هند هم چنین تأکید کرد که مذاکراتی با روسیه برای سرمایهگذاری در شرکت بزرگ یوکوس صورت داده است. یک مقام رسمی در دهلی نو گفت: «ONGC در نظر دارد به منظور کسب سهمی٬ در یوکانسک نفت گاز٬ واحد اصلی تولید شرکت یوکوس سرمایهگذاری کند.»
همچنین روسیه ۲۰ درصد سهم یوکانسک نفت گاز را به سینوپک پیشنهاد کرده است. با توجه به این که چینیها و هندیها در یوکانسک نفت گاز سهم دارند در حقیقت یک مثلث همکاری میان روسیه- چین- هند تشکیل شده که همعرض مثلث همکاری احتمالی چین- هند- ایران در یادآوران است.
این روند به نوعی نظرات نظریه پردازان بازی بزرگ را که رقابت اجتنابناپذیر چین و هند در کسب انرژی را پیشبینی کردهاند٬ تأیید میکند.
در ملاقات با وزیر نفت هند در ماه اکتبر در دهلی٬ سفیر چین پیشنهاد همکاری دو کشور در بخش انرژی را ارائه داد. چارچوب توافق این همکاری در خلال ملاقات نخستوزیر چین٬ ون جیابائو از هند در ماه مارس به امضا میرسد. چین توافقنامهی مشابهی را ماه گذشته با پاکستان به امضا رساند.
هند جهت پیشبرد سیاست یک بازار نفت آسیایی٬ شریکی قوی در ایران یافته است. از نگاه طرف ایرانی٬ پا پیش گذاشتن هند برای همکاریهای منطقهای با سیاست ایران مبنی بر گرایش به انجام معاملهی نفت و گاز در منطقهی آسیا به منظور کاهش وابستگی بازار این کشور به غرب همخوانی دارد.
در کنفرانس دهلی٬ بیژن نامدار زنگنه٬ وزیر پیشین نفت ایران ایجاد یک بانک آسیایی توسعهی انرژی به منظور تأمین مالی پروژههای انرژی درآسیا را پیشنهاد داد. با توجه به بازارهای در حال رشدی چون چین و هند٬ وزیر نفت ایران ارائهی قیمتهای پایینتر برای تأمین انرژی از سوی تولید کنندگان آسیایی به مصرف کنندگان آسیایی را پیشنهاد کرد.
معاملهی گاز ایران همچنین درها را به روی پروژهی دیرپای خط لولهی گاز ایران- پاکستان- هند گشود.
یک روز قبل از معاملهی ایران و هند٬ آیار در دهلی اعلام کرد که مقامات رسمی ایران را برای دیدار از هند به منظور بحث پیرامون خط لوله دعوت کرده است. او اظهار کرد:«هیأت ایرانی در آستانهی اجلاس سران کشورهای خریدار گاز آسیا که در ۱۴ فوریه برگزار میشود از هند بازدید خواهند کرد تا پیرامون شرایط ارسال و تحویل گاز طبیعی ایران از طریق خط لوله در مرز هند و پاکستان مذاکره کنند.»
آیار گفت: «پیشبینی تقاضای گاز هند در سال ۲۰۲۵ ٬ ۲۰۰ میلیون متر مکعب در روز خواهد بود بنابراین از آنجا که تولید داخلی پاسخگوی این تقاضا نیست واردات LNG و گاز طبیعی از طریق حط لوله نیاز مبرم تقاضای اقتصاد رشد یابندهی هند است.»
برگرفته از: روزنامه سرمایه ۲۲ تیر ۱۳۸۵
