از پرتو آلگره تا آمریکای شمالی
از پرتو آلگره تا آمریکای شمالی
جاشلریز
برگردان: بابک پاکزاد
مشارکت شهروندان در بودجهبندی ایدهٔ جدیدی نیست. شهر پرتو آلگره در برزیل نخستین نظام بودجهبندی مشارکتی را در سال ۱۹۸۹ به اجرا گذاشت. طی یک فرآیند سالانه٬ هزاران ساکن شهر تصمیم میگیرند که چهگونه بخشی از بودجهی شهرداری تخصیص پیدا میکند. در مجموعهای از شوراهای محل بخش و مناطق شهری٬ شهروندان اولویتهای عمومی را شناسایی کرده و به اجرای پروژهها رأی میدهند.
از زمان تحقق موفقیتآمیز این ایده در پرتو آلگره٬ بودجهبندی مشارکتی در صدها شهر دیگر در آمریکای لاتین و مکانهای دیگر به اجرا درآمده است. این ایده همچنین در بودجهبندی مدرسه٬ دانشگاه و سیاستهای مربوط به مسکن اجرا شده است. اگرچه در مکانهای مختلف تحقق این رویکردها تفاوتهای قابل ملاحظهای با یکدیگر داشته است اما همهی آنها با شش گام اساسی از یکدیگر متمایز میشوند.
اعضای جامعه اولویت را شناسایی میکنند٬ اعضای جامعه نمایندگان محل خود را برای سیاستگذاری بودجهای انتخاب میکنند؛ نمایندگان اولویتهای جامعه را به قالب پروژههای عینی وملموس در میآورند٬ کارمندان بخش عمومی این امر را تسهیل کرده و کمکهای فنی ارائه میدهند٬ اعضای جامعه به این که کدام یک از پروژهها باید سرمایهگذاری شود رأی می دهند٬ شهرداری یا نهاد مربوطه پروژههای انتخاب شده را اجرا میکند.
مطالعات نشان داده است که بودجهبندی مشارکتی٬ مشارکت مردمی در دولت را افزایش میدهد و نظام تصمیمگیری سیاسی را متحول میکند. از آن جا که مشارکت کنندگان پیرامون موضوعات محلی که مستقیماً بر زندگیشان اثر میگذارد تصمیم میگیرند٬ بودجهبندی مشارکتی روشی جذاب برای درگیر کردن ساکنان در امور است.
مشارکت فزاینده به دموکراتیکتر شدن تصمیمات دولت میانجامد. وقتی تعداد بیشتری از مردم عادی مشارکت کنند؛ تصمیمات بیشتر بیانگر ارادهی مردم خواهد بود و نتیجهی آن٬ توزیع متوازنتر منابع خواهد بود.
در کانادا٬ بودجهبندی مشارکتی ساختی کاملاًمتفاوت با برزیل دارد. در مقایسه با آمریکای لاتین٬ شهرهای کانادا بسیار ثروتمندتر با زیر بنایی توسعهیافتهتر و تنوع فرهنگی و زبانی بیشتریاند. دولتهای محلی استقلال قانونی اندکی دارند و اصلاحات نئولیبرالی اخیراً خصوصیسازی٬ بازسازی و کوچکسازی دولت و قطع پرداختهای اجتماعی٬ آنها را با منابع و قدرت ناچیزی رها کردهاند. نتیجهی این اقدامات٬ نابرابری اقتصادی و اجتماعی رشد یابنده است. با این حال٬ این محدودیتها٬ فرصتها و انگیزههای جدیدی برای تجربهی بودجهبندی مشارکتی فراهم کرده است.
ائتلاف حمایتی ناحیهی گوئلف
نخستین پروژهی بودجهبندی مشارکتی در آمریکای شمالی در شهر گوئلف که یک ساعت با تورنتو فاصله دارد و یک شهر دانشگاهی پیشرو با صدهزار سکنه است به اجرا درآمد. در اوایل دههی ۹۰ ٬ چندین گروه غیررسمی در محلات کمدرآمد گوئلف برای ایجاد تغییرات اجتماعی شروع به سازماندهی کردند. به تدریج Chidren Services Guelf s Family Unitedway شروع به تأمین مالی این گروهها کردند. این فعالیتها برنامههای تفریحی٬ آموزش بزرگسالان و مراقبت از کودکان را شامل میشد. چند سال بعد مقامات شهری نیز وارد گود شدند و پیشنهاد کردند گروهها به جای رقابت برای جذب سرمایه٬ زیر نظارت یک سازمان فراگیر با هم کار کنند.
در سال ۱۹۹۷ ٬ این گروهها و مقامات شهر٬ ائتلاف حمایتی ناحیهی گوئلف را با هدف حمایت از ساکنین تأسیس کردند. مقامات شهر و سازمانهای مذکور به شکل جمعی به تخصیص بودجه میپردازند و کیفیت زندگی در جامعه را بهبود میبخشند.
در مرحلهی نخست ائتلاف به ۵۰ هزار دلار که از ناحیهی برنامهی پرداختهای اجتماعی شهر تأمین شده بود؛ تأکید کرد اما طی زمان این گروهها سرمایههای دیگری از منابع عمومی و خصوصی جذب کردند و با تقویت این سرمایهها از آن به عنوان بودجهی خدمات اجتماعی شهر استفاده کردند.
در وهله ی اول٬ سرمایه به شکل برابر میان محلات تقسیم شد. در ۱۹۹۹ مقامات شهر پیشنهاد کردند اگر گروهها با یکدیگر پیرامون اولویتها و نیازهایشان مذاکره کنند سرمایه به شکل متناسبتری تقسیم خواهد شد. در پاسخ به این پیشنهاد ائتلاف شروع به اجرای فرآیند بودجهبندی مشارکتی کرد جالب این جاست که اقدام فوق بدون آشنایی با الگوی پرتو آلگره شکل گرفت. تا سال ۲۰۰۵ بودجهی ائتلاف به یک میلیون دلار رسید که از طریق گروه در راستای خدمات اجتماعی و اجرای پروژههای زیربنایی با سرمایهی اندک به کار گرفته شد. فرآیند بودجهبندی مشارکتی ائتلاف مدت زمان یکسالهای را برای تخصیص سرمایه و اجرای پروژهها در نظر میگیرد. این فرآیند شامل پنج مرحلهی عمده است:
*شروع در ماه دسامبر٬ ائتلاف پیرامون اولویتهای شهر در سال آتی بحث کرده و فرآیند بودجهبندی را مرور میکند.
*ساکنان در قالب گروههای محلی با یکدیگر ملاقات کرده و پیرامون اولویتهای محل و شهر با یکدیگر بحث میکنند. هر گروه پروژههای پیشنهادی خود را آماده میکند. ساکنان دو نماینده برای نمایندگی گروهشان در ائتلاف انتخاب میکنند.
*نمایندگان محلات برای اشتراک نهادن پیشنهادات بودجهایشان با یکدیگر ملاقات میکنند. مقامات شهر و ائتلاف سرمایه در دسترس را مشخص میکنند. پس از برگزاری جلسه٬ گروههای محلی نیازها و خواستههای خویش را بازنگری میکنند.
*نمایندگان محلات جلسه تشکیل میدهند تا پیرامون تخصیص بودجه تصمیمگیری کنند. سپس نمایندگان پیرامون فعالیتهای پیشنهادی بحث میکنند تا پیرامون بودجهبندی به توافق نهایی برسند و نهایتاً گروهها پروژههایشان را از طریق یک چرخهی سرمایهگذاری سالانه اجرا و نظارت میکنند.
منبع:SHELTER FORCE ONLINE
برگرفته از روزنامه سرمایه ۸آذر ۱۳۸۵