پیروزی ریاست جمهوری لولا در برزیل و چالشهای جدید
پیروزی ریاست جمهوری لولا در برزیل و چالشهای جدید
راجر برباخ *
برگردان: بابک پاکزاد
پیروزی قاطع انتخاباتی لویٔس ایناسیولولا داسیلوا با کسب بیش از ۶۰ درصد آراء عرصهٔ سیاست در برزیل را وارد مرحلهٔ جدیدی کرده است. در حالی که برخی از موضع چپ کماکان به خاطر اصلاحات محدود در دور نخست ریاست جمهوری٬ نسبت به سیاستهای لولا منتقد باقی ماندهاند٬ پیروزی قابل توجه وی امکان گذار کشور به تحولات اجتماعی عمیقتر را ممکن کرده است. فرانسیسکو منسس از انستیتو تحلیلهای اقتصاد اجتماعی برزیل میگوید: «کشور قطبیتر شده و نمیتواند به نظام کهنهی پیشین بازگردد. اقتصاد دگرگون شده و پرداختهای اجتماعی به سطحی افزایش پیدا کرده است که برای اقشار پایین جامعه محسوس و از اهمیت برخوردار است.»
دلیل اصلی پیروزی قاطع لولا مدیون حمایت اقشار فقیر و بیچیز است که بخش اعظم جمعیت برزیل را دربرمیگیرد. حتی در دور نخست انتخابات در هشتم اکتبر هنگامی که لولا از کسب اکثریت مطلق آرا بازماند نسبت به ۴۱ درصد رای رقیب خود ۴۸ درصد آرا را از آن خود کرد. اقشار فقیر بهویژه در ایالتهای فقیر واقع در شمال شرقی برزیل حمایت قابل توجهی از وی کردند. دارس فریگو از مرکز حقوق زمین واقه در ایالت پارانا میگوید: «درست است که در دور نخست ریاست جمهوری لولا٬ اصلاحات ارضی و کشاورزی محدود شد اما باید از حق نگذشت و «برنامهی گرسنگی صفر» و سوبسیدهای مستقیم بر درآمد که در نتیجهی آن خانوادههای بسیاری از تغذیه و شرایط بهتری برخوردار شدند را به حساب آورد.»
برخی در برزیل نسبت به تحقق پیشرفتهای قابل توجه در دور دوم ریاست جمهوری مشکوکاند مارکوس آرودا از مؤسسهیPACS که یک مرکز تحقیقات پیرامون آلترناتیوهای اقتصادی و اجتماعی در ریودوژانیرو است نگاهی بسیار انتقادی به لولا دارد. او میگوید: «تخریب محیط زیست بهویژه در بستر آمازون کماکان ادامه دارد» و «دولت سیاستهای مالی غیرمسئولانهای را در قبال بازپرداخت بدهیهای بینالمللی در پیش گرفته و نرخ بهرهی ملی را بالا نگهداشته و این در حالی است که پرداختهای اجتماعی نسبت به آنچه کشور نیاز دارد بسیار پایین است.»
طی دورهی نخست ریاست جمهوری لولا بخش اعظم جنبشهای اجتماعی کشور احساس کردند که با پیگیری سیاستهای تثبیت اقتصادی و اجتماعی لولا برنامههایشان در مقیاس قابل توجهی نادیده گرفته شده است. دارسی فریگو از مرکز حقوق زمین میگوید: «تقاضای اصلاحات عمیق ارضی و کشاورزی که از سوی MST (جنبش دهقانان بیزمین) مطرح شد٬ نادیده انگاشته شد. بودجهی محدودی به برنامههای اجتماعی و آموزش دهقانان بیزمین اختصاص داده شد اما به دلیل این که دولت سیاست صادرات محصولات کشاورزی را ترغیب می کرد٬ ساختار مالکیت زمین دستنخورده باقی ماند.
در حالی که لولا در دور نهایی انتخابات با وعدهی پرداختهای اجتماعی به میدان آمد جنبشهای اجتماعی بزرگ برزیل ساکت ننشسته و منتظر وعدههای لولا نماندند. ۱۷ جنبش اجتماعی به رهبری جنبش دهقانان بیزمین و تجمع کارگران متحد در روزهای پایانی مبارزهی انتخاباتی در شهرهای بزرگ برزیل بسیج شدند و مانیفستی با عنوان «۱۳ اصل برای یک سیاست اجتماعی در برزیل» منتشر کردند و خود را به «تشدید مبارزات مردمی و دموکراتیک در سراسر کشور طی دور دوم ریاست جمهوری لولا متعهد کردند. آنها برنامهای را مطرح کردند که خواستار تحولات عمیق در آموزش و پرورش٬ بهداشت٬ سیاستهای مالی و اصلاحات ارضی و کشاورزی است و همهی این اقدامات باید «با مشارکت مؤثر مردم و سازمانهای اجتماعیشان صورت گیرد.» فریبتو٬ کشیش رادیکال برزیلی میگوید: «لولا به دلیل وعدههایی که طی انتخابات داده٬ مدیون ماست. این انتخابات حتی بیش از دورهی نخست مبارزهی انتخاباتی لولا در سال ۲۰۰۲ فضای انتخاباتی کشور را قطبی کرد و دو بینش متمایز را برجسته کرده است.»
فرانسیسکو منسس میگوید: «شاید لولا به خودی خود نخواهد امور چندان تغییر کند اما واقعیت این است که جنبشهای اجتماعی دریافتهاند که این انتخابات پیروزی آنهاست و آنها میخواهند تمایلات برای تحولات واقعی از پایین را برانگیزند.»
*راجزبرباخ٬ رئیس مطالعات قارهی آمریکا در برکلی است.
منبع: Znet
برگرفته از روزنامه سرمایه ۱۵ آبان ۱۳۸۵