مناطق اقتصادی٬ استراتژیای برای توسعهی اقتصادی
مناطق اقتصادی٬ استراتژیای برای توسعهی اقتصادی
موفقیت الگوی مناطق اقتصادی
در مکزیک٬ ویتنام٬ بنگلادش٬ امارات و هند
جمیل. ا. صیدیقی
ترجمه: بابک پاکزاد
مکزیک الگویی است از این که چگونه مناطق اقتصادی میتوانند به مثابهی یک مکانیسم و شبکهی سیاستگذاری جهت کسب توسعهی اقتصادی در مقیاس کلان مورد استفاده قرار گیرند.در نیمهی دوم دههی ۶۰ مدل رشد صنعتی شدن صادرات محور در خطوط مرزی٬ «ماکوئیلادورا» آغاز شد. این اقدام نقطهی عطفی در «معجزهی مکزیک» که در ۱۹۶۴ بر پایهی الگوی جایگزینی واردات شکل گرفته بود٬ ایجاد کرد.
این امر به دنبال مطالعهی امکان سنجی آرتودولیتل و بازدید وزرای مکزیک از مناطق صنعتی تایوان و کرهی جنوبی رخداد. ماکوئیلادوراها در خاک مکزیک در طول مرز مکزیک و ایالات متحده بر پا شدند.
این الگو برای ایجاد کمپانیهایی که صد در صد سرمایه و مدیریت آن خارجی بود٬ فراهم شد که میتوانست تحت قوانین یا خارج از قوانین گمرکی واردات مکزیک تمام ابزارها٬ ماشینآلات و تجهیزات و قطعات یدکی مورد نیاز برای تولید را وارد کرده و از آنها برای مونتاژ٬ تولید یا فرآوری بخشی از یک محصول یا کل آن استفاده کند و آن را از مکزیک به هر کشور دیگری در جهان صادر کند. در دههی ۸۰ ماکوئیلادوراها رشد قابل توجهی کردند و هنگامی که در ۱۹۸۵ رئیس جمهور مکزیک میگوئل دلامادرید اعلام کرد٬ ماکوئیلادورا به خاطر ظرفیت درآمدزایی بالای ارزیاش یک اولویت ملی است در سطح ملی به رسمیت شناخته شد. در همان سال میزان درآمد این مناطق از صنعت توریسم که دومین منبع کسب درآمد ارزی در مکزیک بود٬ عبور کرد و تا این تاریخ تنها صنعت نفت توانسته است گوی سبقت را از این مناطق برباید. طی گذشت ۳۰ سال از آغاز ماکوئیلادورا٬ صنعت به شکل قابل توجهی توسعه پیدا کرده است و ۲۰۰/۳ کارخانه و بیش از ۰۰۰/۹۰۰ کارگر را دربرمیگیرد.
بخش خصوصی مکزیک نقش یگانه و پیشرویی در این توسعه ایفا کرده است.Bemudez Group مکزیک٬ یک بنگاه خصوصی است که ۱۰ پارک صنعتی٬ مناطق فرآوری صادرات مکزیک در ایالت چی هوا هوا در شمال مکزیک در مرز ایالات متحده و همچنین منطقهی تجارت خارجی ایالات متحده در الپاسو٬ تگزاس را اداره میکند. شهرهای مرزی با ایجاد و فعال شدن پارکهای صنعتی اهمیت ویژهای پیدا کردهاند. موفقیت این مناطق در دههی ۶۰ دیگر سرمایهگذاران بخش خصوصی را تشویق به ساخت ۹۰ پارک صنعتی در مکزیک کرد که حدود ۷۰ درصد صادرات و اشتغال ماکوئیلادوراها را شامل میشود.
ویتنام منطقهی فرآوری صادرات تانتوان را تأسیس کرد که یکی از نخستین مناطق تأسیس شده در ویتنام در حومهی شهر هوشیمین در منطقهای به وسعت ۳۰۰ هکتار است که طی ۱۹۹۲ الی ۱۹۹۶ تمام تأسیسات زیربنایی آن تکمیل شد و ۱۳۰ سرمایهگذار و کارفرما از سراسر جهان با حجم سرمایهگذاری بیش از ۳۰۰ میلیون دلار به خود جذب کرد.
هماکنون بیشتر محصولات تولیدی آن در امریکا٬ اروپا و آسیا به فروش میرسد. بنگلادش نخستین منطقهی فرآوری صادرات خود را در ۱۹۸۳ در چیتاگونگ و دومی را در داکا در ۱۹۹۳ تأسیس کرد. سومین منطقهی فرآوری صادرات اخیراً در کومیلا در حال توسعه است. ۲۰ درصد صادرات بنگلادش از ناحیهی مناطق فرآوری صادرات است.
جبل علی در امارات متحدهی عربی به عنوان موفقترین منطقهی اقتصادی در خاورمیانه اعتبار ویژهای کسب کرده است. هماکنون هند درصدد ایجاد یک منطقهی اقتصادی بزرگی با الگوبرداری از ساختار شن زن در چین و جبل علی در امارات است. منطقهی ویژهی اقتصادی ناوی مومبای در ایالت ماهاراسترا٬ منطقهای به وسعت ۳۷۷/۴ هکتار را در بر خواهد گرفت. این منطقه از هرگونه مالیات٬ عوارض گمرکی بر واردات کالا٬ مواد خام و قطعات یدکی معاف است. این منطقه از معافیت مالیاتی شرکتها تا سال ۲۰۱۰ برخوردار است.
منبع: Dawin.com – مه ۲۰۰۶
برگرفته از: روزنامه سرمایه ۷ شهریور ۱۳۸۵